Eşi ölen kişi 1 günde emekli olabilecek!

Yargıtay'ın kararı emsal teşkil edeceğinden SGK kabul etmese bile dava açarak borçlanma ile emekli olabilmek mümkün....

5510 sayılı Kanunla birlikte vefat eden sigortalının geride kalan dul eşi ile yetim çocuklarına aylık bağlanabilmesi için ölenin sağlığında en az 5 yıllık sigortalılık süresi ile bu süre içinde 900 gün sigortalı hizmetinin olması gerekiyordu ve uygulama bu yöndeydi. İki şartı yerine getirmeyenlerin geride kalan yakınlarına aylık bağlanmıyordu. Sosyal Güvenlik Kurumu, 900 günü veya 5 yılı olmayanlara askerlik veya yurt dışı gibi çeşitli borçlanmalarla bu eksik süreyi tamamlama hakkı vermiyordu.

01.10.2008 günü yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu gereğince, çalışan biri vefat ederse geride kalan dul eş ve çocuğuna dul-yetim aylığı bağlanabilmesi için;

1-Vefat edenin 1800 gün sigortalı olarak hizmetinin olması,

2-1800 gün sigortalı olarak hizmeti yoksa en az 5 yıllık sigortalılık süresi ve bu süre içinde 900 gün sigortalı olarak hizmetinin olması şartları aranmaktaydı.

Vefat edenin geride kalanları 1800 günü tamamlamak için her türlü (yurtdışı-askerlik-doğum vs.) borçlanma yapabilirken, 900 günü veya 5 yılı tamamlamak için borçlanma yapmak yasaktı. Sadece Kanunun yürürlüğe girdiği 01.10.2008 tarihinden önce vefat edenlerin yakınları borçlanma yaparak ölüm aylığı alabiliyor, 01.10.2008 tarihinden sonra vefat edenlerin yakınları ise borçlanma yaparak ölüm aylığı almaya hak kazanamıyordu.

 

YARGITAY 21. HUKUK DAİRESİ BU UYGULAMAYI TERSİNE ÇEVİRDİ

21. Hukuk Dairesi'nin kararına göre, SSK'dan ölüm aylığı alabilmek için gerekli olan 900 günlük sigortalı olarak hizmeti borçlanma ile tamamlanabilecek. Böylece vefat eden kişinin bir gün bile sigortası olsa, eş ve çocukları askerlik, doğum ve yurtdışı borçlanması yoluyla 900 günü tamamlayıp emekli aylığı alabilecek. 2008'de yürürlüğe giren Sosyal Güvenlik Reformu, bir günlük sigorta ile emekliliğin önüne geçmek için ölüm aylığının şartlarını zorlaştırmıştı. Ölüm aylığı için gerekli 900 gün sigortalı olma şartının borçlanma harici olması yasaya konulmuştu. Yargıtay, bu düzenlemenin aleyhine bir karar verdi. Böylece 2008 öncesinde olduğu gibi bir günlük sigorta ile ölüm aylığı alınması mümkün olabilecek.

Yüksek mahkeme kararına konu olan olayın özeti:

01.05.1997 tarihinde SSK’lı olan baba İ.K. 19.11.2008 tarihinde vefat etmiş, dolayısıyla sigortalının hak sahipleri için 5510 Sayılı Kanunun 32. maddesindeki hükümlerin uygulanması gerekmektedir. Buna göre, 01.05.1997-19.11.2008 tarihleri arasında fasılalarla 663 gün zorunlu sigortalılığı bulunan sigortalı bakımından askerlik borçlanmasına karşılık gelen 240 gün ile birlikte toplam 903 günlük malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi olmaktadır. Yani 5 yıldan fazla sigortalılık süresi var ama bu süre içinde 900 gün sigortalı olarak hizmeti yoktur. Bu sebeple SGK geride kalan dul eş ile çocuklara ölüm aylığı vermemiştir. Geride kalan eş F.K. 240 günlük askerlik borçlanması yaparak 900 günü tamamlamak istemiş ama SGK borçlanmayla geride kalan eş ve çocuklara aylık vermeyi kabul etmemiş hatta borçlanma talebine cevap bile vermemiştir. Konu mahkemeye aktarılmış, ilk derece mahkemesi "5510 sayılı Kanun, 900 günü veya 5 yılı tamamlamak için borçlanma hakkı vermemiştir" diyerek davacı tarafın talebini reddetmiştir. Ancak daha sonra konu Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’ne getirilmiş ve 5510 Sayılı Kanunun 32. maddesinde yer alan “her türlü borçlanma süreleri hariç en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup, toplam 900 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş durumdayken ölen sigortalının”  ibaresinden, her türlü borçlanma sürelerinin (askerlik borçlanma süresinin) sadece 5 yıllık sigortalılık süresine katılamayacağı, bunun dışındaki 900 günlük malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primine katılabileceğinin belirgin olduğu kabul edilerek Yargıtay tarafından kadına ve çocuklarına dul-yetim aylığını borçlanmayla alma hakkı verilmiştir. Böylelikle de, davacıların 5510 Sayılı Kanunun 32. maddesi gereğince ölüm aylığı almaya hak kazandıkları ortadadır.

Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, 5510 sayı Kanunun 32. maddesinde yer alan "a) En az 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş veya 4`üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için, her türlü borçlanma süreleri hariç en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup, toplam 900 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş." ifadesini;

"Madde metnine göre 5 yılı tamamlamak için borçlanma yapılamaz ama 900 günü doldurmak için borçlanma hakkı vardır.” şeklinde yorumlamıştır.

Böylece on binlerce kişiye düşük pirimle ölüm aylığı kapısı açılacak. Örneğin 1 gün bile sigortası olan bir kadın vefat ettiğinde çocukları, anneleri için doğum borçlanması yaptırıp 900 günü tamamlayarak emekli maaşına kavuşacaklar. Aynı şekilde ölen kişinin yakınları, askerlik borçlanmasıyla da 900 günü tamamlayıp emekli aylığı alabilecekler. Örneğin 500 günlük sigortası varken vefat eden bir kişi için askerlik borçlanması yoluyla 900 gün tamamlanıp eş ve çocuklarına maaş bağlanabilecek. Ancak söz konusu kararın bağlayıcılığının da şartları vardır:

Öte yandan Sosyal Güvenlik Kurumu, bugüne kadar ölen kişilerin 900 günden az sigortası varsa yakınlarının maaş talebini reddediyordu. Borçlanma yoluyla emekli olma isteği de kanun gereği kabul edilmiyordu. Ancak Yargıtay'ın söz konusu kararı emsal teşkil edeceğinden SGK kabul etmese bile dava açarak borçlanma ile emekli olabilmek mümkün hale gelmiştir.